Search

Fake news schaadt het vertrouwen in journalistiek. Net daarom is beter informeren belangrijk.

Updated: Dec 17, 2020

Dr. Kristin Van Damme is onderzoeker journalistiek en innovatie bij Arteveldehogeschool, onderzoeksgroep Communicatie, Media en Design en geeft les in de master journalistiek aan de UGent. Ze is projectleider van het onderzoek fake nieuws, en werkte onder meer mee aan de nieuwe EDUbox nepnieuws. Vanuit die rol is ze ook betrokken bij #FokFake, een samenwerking tussen VRT, Raccoons en Arteveldehogeschool. Kristin Van Damme geeft een antwoord op de meest essentiële vragen rond fake news.


credits: Universiteit Gent / Kristin Van Damme


Hoe zou u fake news verwoorden ?

Bewust foutieve informatie in een nieuwsjasje. Het ziet er journalistiek uit, maar is niet gemaakt door journalisten. Dus het lijkt nieuws, maar eigenlijk is het foutieve informatie, bedoeld om te misleiden. Dit kan voor financieel gewin zijn of voor politiek of maatschappelijk gewin.


Hoe gevaarlijk is fake news?

Het aandeel nepnieuwsberichten dat bedoeld is om mensen te misleiden, is behoorlijk klein. Maar als dat wordt opgenomen door mensen die denken dat het waar is, dan kan dit voor heel grote problemen zorgen. Fake nieuws kan echte, negatieve gevolgen hebben. Zo had je een tweet van een persbureau die tweette dat Obama een accident had. Hackers van deze persbureau hadden deze tweet geplaatst. Nadien is deze fake news overal gezien als juist en zijn de beurzen beginnen dalen. Dit was dus echt om schade aan te richtten. Dit heeft natuurlijk heel zware gevolgen. Dus ja, dit is echt een gevaar.


Fake nieuws is bewust foutieve informatie in een jasje van nieuws. Het is nep, maar kan wel echte gevolgen hebben.

Tips om niet snel te geloven in fake news?

Aan de basis van alles ligt kritisch denken. Niet alle informatie die er is, is ook betrouwbaar. Kritisch nadenken over informatie zou een basisreflex zijn: wie maakte of verspreidde de informatie, wat houdt het in en wat is de bedoeling. Elk heeft wel de vrijheid om vanuit zijn eigen mening of standpunt informatie de wereld in te sturen. Soms is dat niet de waarheid, maar dat betekent niet direct dat het ook fake news is. Het moment dat deze informatie wordt aangenomen door iemand anders als waarheid, dan wordt het wel desinformatie.

Bewustmaking is hier ook heel belangrijk. Weten dat fake news misleidend is, is zeer cruciaal. Het wil enkel en alleen views en clicks krijgen.


Fake news vs journalistiek

Angst voor fake news mag niet belemmeren dat mensen vertrouwen hebben in de journalistiek. Daarom is het belangrijk dat jongeren de essentie van journalistiek begrijpen. Vrees voor fake news mag zich zeker niet vertalen in een soort wantrouwen. Het is niet omdat fake news bestaat, dat álle het nieuws fake is. Fake news ís geen journalistiek: nepnieuws wordt gemaakt door mensen die geen journalisten zijn. Zij hebben niet de bedoeling om te informeren, maar net om te misleiden.


Dat is trouwens een grote uitdaging: foutieve informatie krijgt vaak de onterecht de stempel fake nieuws. Door te vaak de term fake news te gebruiken, ondermijnen we journalistieke expertise. Journalisten hebben niet de bedoeling om mensen te misleiden, maar verspreiden soms wel foute informatie. Hoe jammer zo’n fout ook is, dat betekent nog niet dat het ook fake news is.


Fake news schaadt het vertrouwen in journalistiek. Net daarom is beter informeren belangrijk: fake news ís namelijk geen journalistiek.

Is de term fake news ontstaan door Donald Trump?

Het concept is niet nieuw, dit bestaat al van de tijd van de Romeinen. Maar wat wel nieuw is, is dat Trump fake news gaat gebruiken om niet op kritische vragen te moeten antwoorden. Dat is juist wat we niet mogen doen. Hij gebruikt het label fake news om journalistieke expertise in vraag te stellen en journalisten de mond te snoeren. Trump praat zelfs niet meer enkel over fake news. Hij wijst met “the fake news media” naar media die kritische vragen stellen. Dat gebruik van fake news als label om de mond te snoeren is erg problematisch en is geboost in 2016.

47 views0 comments

#FokFake is een samenwerking tussen:

yry3tBwQ.png
ARTEVELDE_hs_logo RGB (1).png

Mail ons op: info@fokfake.com